De sleutel tot duurzame verandering

En toch… Toch lukt het ons vaak simpelweg niet om met ons eigen enthousiasme of goed voorbereide plannen anderen mee te krijgen. Sterker nog, we lopen stuk op de weerstand van anderen. Of we lopen leeg op de zuigende werking van een negatieve sfeer. Hoe krijgen we de verandering, waar we zelf zo positief over zijn, dan wél voor elkaar?

Intentie

We bedoelen het zo goed. We hebben het hele plaatje voor ogen en we geloven er in. We zijn er van overtuigd dat het gaat werken. We communiceren ons vervolgens een slag in de rondte, want aan ons zal het niet liggen. Wij geven immers het goede voorbeeld! En ondanks onze goede wil lijkt het alsof we de anderen niet bereiken. Terwijl we ze zo’n mooi vergezicht voorschilderen, lijkt het alsof ze ons niet echt horen. Alsof ze het niet willen zien.

Perspectief

Anderen zien onze intentie niet. Ze zien alleen ons gedrag. En dat interpreteren ze naar eigen believen. Bij een workshop “omgaan met verandering” heb ik onlangs - als oefening tijdens de pauze - van een paar deelnemers de spullen van plek verwisseld. Een van de managers kwam hierdoor opeens vooraan in de groep te zitten. Zijn reactie: “Waarom ik, waarom alweer, waarom moet ik weer vooraan komen zitten?”. De oefening had bij hem direct het gevoel van de lagere school opgeroepen, toen hij ook altijd door de leerkracht vooraan werd gezet.

Projectie

Zo sterk is het effect van een verandering, en zo onvoorspelbaar de reactie van de ander. Nu kregen we, vanwege de oefening, dit effect boven water. Anders was het gedrag van de betrokken manager in het hier en nu onbewust beïnvloed, door dit patroon uit zijn verleden. Daarbij zou er projectie zijn opgetreden over mijn intenties. Intenties die ik helemaal niet had. En ik zou er niet op kunnen anticiperen omdat ik zijn voorgeschiedenis niet kende.

Reflectie

Net als bij de deelnemer aan de workshop, maken ook wij ons continu schuldig aan projectie als het aan komt op de inschatting van de intentie van de ander. Zeker als het gedrag van de ander bij ons als een rode lap op een stier werkt. Dan kijken we niet meer met mildheid, we hebben ons oordeel al klaar. Waar wij weerstand zien bij de ander, kijken we door onze eigen gekleurde bril. Dan kunnen we nog zo denken het goede voorbeeld te geven, maar we sluiten niet aan bij de ander. Pas wanneer we op onszelf kunnen en durven reflecteren, kunnen we echt contact leggen met de ander en samen de weg van de verandering volgen.

Dan komen we ook Manfred Kets de Vries op onze weg tegen, die ons voorhoudt: “Om te begrijpen waarom leiders handelen zoals zij handelen en waarom het model van rationeel gedrag en rationele actie niet werkt, moeten we ons buigen over de persoonlijke strijd die leiders leveren onder de psychologische druk die zij ondergaan”. (“Leiderschap ontraadseld”, Den Haag, Academic Service 2004).

Pas wanneer wij toe durven geven dat ook wij zelf gevoelig zijn voor irrationele drijfveren, kunnen we begrip voor de ander opbrengen. Vanuit dat begrip voor de ander en voor de situatie waar diegene zich in bevindt, kunnen we samen door het noodzakelijke ‘gedoe’ heen, de pijn ook, die onlosmakelijk met de verandering is verbonden, naar het gewenste resultaat toe.

Jakob van Wielink
Senior adviseur, coach en trainer Leiderschap en Organisatieontwikkeling bij de Boertiengroep.

Meer weten?

Wilt u meer weten over verandering en de essentiële rol die leiderschap hierin inneemt? Neem dan contact op met Jakob van Wielink op telefoonnummer 06- 462 11 617 of via j.van.wielink@boertiengroep.nl.

Kijk ook eens bij onze training Doelgericht Leidinggeven aan Verandering.