U bent hier Coaching / Nieuws / Omgaan met verandering: Adviseur vs. Coach
Donderdag, 03 november 2011
Omgaan met verandering: Adviseur vs. Coach
Hoe gaan mensen en organisaties om met verandering? Wij stelden drie vragen aan twee ervaren professionals.
Jacqui Halmans is senior trainer/coach bij de Boertiengroep op het gebied van talentontwikkeling. Jakob van Wielink is een bevlogen organisatieadviseur, specialist op het gebied van omgaan met emoties bij verandering.
1. Waarom hebben mensen en organisaties zo’n moeite met verandering?
De adviseur, Jakob: “Het lijkt zo eenvoudig: veranderen. Vanaf onze geboorte tot aan ons graf staat ons leven in het teken van een voortdurende verandering. Maar we zijn gewend aan structuren, aan patronen en de veranderingen die ons moeite kosten zijn meestal veranderingen die onze structuur, onze verwachtingen van ‘hoe het zal gaan’ doorbreken. We weten op het werk bijvoorbeeld prima dat er geen ‘life time employment’ meer is, maar onze behoeften, onze verwachtingen, op een diepere laag, dat er ook voor ons gezorgd wordt, die lijken minder te veranderen. We spreken dan wel graag over “life time employability”, maar het is dus de vraag of de menselijke psyche, met die diepgewortelde behoeften en patronen, zich net zo makkelijk aanpast als de boeken en theorieën elkaar opvolgen.
Een deelnemer aan één van mijn workshops zei ooit: “in het brein zou eigenlijk een veranderkwab moeten gaan groeien”. Een mooie gedachte wellicht, maar met name het omgaan met het einde der dingen, dat waar we afscheid van moeten nemen, onze gewoonten en gehechtheden, blijken ons en onze organisaties steeds lelijk op te breken. We zijn het afscheid nemen verleerd.” 
De coach, Jacqui: ”Mensen zijn gewoontedieren. We zoeken onze houvast en zekerheid bij zaken en mensen die we gewend zijn. Zo kunnen we met enige zekerheid onze toekomst voorspellen, ook al weten en we voelen we dat dat niet de meest optimale is. Maar het ongewisse wordt als spannender, en dus onaantrekkelijker ervaren dan de huidige situatie. Bovendien hebben we flink geïnvesteerd in onze gewoonten en patronen. Er is inspanning ingestopt en daar ga je je toch aan hechten. Loslaten betekent tijdelijk het houvast verliezen. En toch is dat nodig bij een verandering. Want: “Niet loslaten betekent voor altijd het houvast verliezen” (Søren Kierkegaard).”
2. Wat raad je managers of medewerkers aan die worstelen met vernieuwing of verandering?
De adviseur, Jakob: “Managers die worstelen met verandering en vernieuwing zijn een verademing voor organisaties en hun medewerkers. Gevangen tussen ‘boven’ en ‘beneden’, is het tonen van de eigen kwetsbaarheid bij veranderingen voor met name middle-managers een enorme opgave. Want hoe je het ook wendt of keert, het idee dat de manager ‘het moet weten’ blijft diep verankerd. Voorbeeldgedrag is echter een belangrijke succesfactor bij verandering. En je kwetsbaarheid tonen hoort daarbij. Het ‘niet weten’ mag. Daarin ligt juist de weg naar duurzaam en impactvol veranderen. Vanuit dat niet weten, en het stilstaan daarbij, ontstaan de juiste vragen richting medewerker en organisatie.
Managers kunnen leren van het onderscheid tussen verandermanagement en transitiemanagement. Het eerste gaat over systemen, structuren, inrichting van de organisatie en gedrag. Het tweede gaat over wat zich aan de ‘binnenkant van de verandering’ afspeelt. Dan gaat het over vragen van betekenisgeving, van omgaan met verlies en afscheid nemen van het oude, van onze overlevingsstrategieën bij ingrijpende veranderingen. Ik geef toe, dat zijn vragen van gevorderd leiderschap. En daarom ook vragen waarmee managers in dit tijdsgewricht aan de slag mogen. Dit vergt wel moed, want je komt op onbekend of niet geliefd terrein. Het leert de leider echter wel betrouwbaar te worden, aanwezig te zijn middenin de spanning, met alles wat daar aan zekerheid en onzekerheid is."
De coach, Jacqui: “Voor medewerkers helpt het om een verandering te zien als een (her)kans(-ing). Je krijgt als medewerker de kans om dingen anders te gaan aanpakken omdat je niet meer kunt terugvallen op het oude en vertrouwde. Je wordt ‘gedwongen’ om anders te gaan denken, voelen en doen. Wees daarin liefdevol en mild naar jezelf. Sta stil bij afscheid nemen, bij dat wat er was. Het is oké als je hierbij boosheid en verdriet ervaart. Sta jezelf toe een stap in het onzekere te zetten en wees nieuwsgierig naar wat het je gaat opleveren. Durf hulp te vragen en deel je emoties over de verandering. Je staat niet alleen.”
3. Hoe wapen jij je tegen de voortdurende veranderingen om ons heen?
De adviseur, Jakob: “Omdat ik zelf intensief met veranderingsprocessen werk, hoor ik vaak “jij zal er wel minder last van hebben”. Maar dat is helaas niet zo. Ik reageer soms erg heftig op veranderingen. Ik voel druk op de borst, ben soms angstig. Ik word prikkelbaarder, reageer snel boos. En ik heb het lang niet altijd door. Ook het huidige economische klimaat raakt me. Wat me wel helpt, is dat ik niet meer schrik van mijn eigen reacties, ook als ze heftig zijn. Extreme reacties horen bij ingrijpende veranderingen. Ik realiseer me ook steeds hoe belangrijk het is om mensen om me heen te hebben die het verhaal aanhoren zonder oordeel. In de wereld van de rouw spreken we over ‘betrouwbare aanwezigheid’. En die betrouwbare aanwezigen zoek ik op als om me heen of in mij veel verandert. Thuis of op het werk. Dat is mijn wapen. En een zegen dat zij er zijn.”
De coach, Jacqui: “Tja, de beste stuurlui staan aan wal. Ik ben ook een zekerheidszoeker. Ik hou graag de controle. Wat mij helpt is de veranderingen te zien als een nieuwe realiteit. Niet beter, niet slechter maar gewoon nieuw. En in die realiteit zie ik kansen. Ik krijg de kans om talenten die ik nu nog onvoldoende inzet, te ontplooien. Dat vind ik spannend (kan ik dat wel, val ik nu niet door de mand) en ik voel de uitdaging.
Wat verder helpt is mezelf toestaan dat ik niet van de ene op de andere dag veranderd hoef te zijn. Ik mag leren, ik mag het samen doen, ik mag twijfelen. Dat maakt me menselijk en geen super vrouw. En tot slot: er af en toe flink de pest in hebben helpt ook!”