U bent hier Training / Nieuws / ‘Ik ben per ongeluk in de reddingssloep gevallen’
Zondag, 22 januari 2012
‘Ik ben per ongeluk in de reddingssloep gevallen’
Afgelopen week kapseisde het cruiseschip Concordia voor de kust van Italië. Een incident dat al dagen de koppen van alle media beheerst. En niet in de laatste plaats vanwege het gedrag van de kapitein van het schip. Hij zou te dicht langs de kust gevaren hebben om een groet uit te brengen aan familieleden van één van de bemanningsleden aan boord. Hij zou het schip voortijdig verlaten hebben. En het laatste nieuws is dat hij gedineerd zou hebben met een blonde vrouw, een uur nadat zijn schip in botsing was gekomen met de bewuste rots. Hij is aangehouden en het is met name zijn verklaring voor de rechter én de reacties die deze verklaring in Italië opriep, die me intrigeren.
Voor de onderzoeksrechter verklaarde Schettino (de kapitein), dat hij per ongeluk in één van de reddingsboten was gevallen. Een storm van verontwaardigde reacties ging door Italië heen. Door heel Italië, maar niet in het dorp waar Schettino vandaan komt. Daar verdedigt en gelooft men hem.
Turkish Airlines
Deze reactie(s) deden me erg denken aan de vliegramp met het toestel van Turkish Airlines in 2009, vlakbij Schiphol. Volgens het Nederlandse onderzoeksteam was het ongeluk deels te wijden aan de piloten: ze negeerden aanbevelingen vanuit de luchtverkeersleiding. Ze hadden een doorstart moeten maken, maar deden dit niet. Ze reageerden ook niet op een waarschuwingssignaal toen de neus te hoog in de lucht stak. Verwijtbaar gedrag zou je denken. Maar in Turkije dacht men daar heel anders over. Een golf van verontwaardiging trok door het land. Voor de Turken waren de piloten juist helden!
Gezichtsverlies en cultuur
Hoe we in de wereld omgaan met gezichtsverlies is heel erg aan de cultuur gebonden. In veel Aziatische culturen is alles erop gericht gezichtsverlies te voorkomen. In Japan bijvoorbeeld bestaat het woord ‘nee’ niet, simpelweg omdat ergens ‘nee’ op zeggen aan zou geven dat de vraagsteller een verkeerde vraag heeft gesteld. En de ander mag nooit in verlegenheid worden gebracht. Men heeft wel 7 vormen van ‘ja’, waaruit de toehoorder kan afleiden wat er bedoelt wordt.
Ook in veel culturen rond de middellandse Zee speelt gezichtsverlies een grote rol. In sommige Arabische culturen worden bij conflicten de dorpsoudsten ingeschakeld om als mediator op te treden. Zij zijn degenen die door het opleggen van een geldboete aan de in hun ogen schuldige partij, gezichtsverlies bij de verliezende partij voorkomen.
De Nederlanders
In de Nederlandse cultuur is gezichtsverlies veel minder belangrijk. We vinden het ook niet leuk, maar stappen er wel makkelijker overheen dan mensen uit andere culturen. Dat zorgt voor wrijving en irritatie (zoals bij de Nederlandse Onderzoeksraad in de luchtvaartramp rondom Turkish Airlines), maar ook tot de hilarische momenten met kapitein Schettino.
Blijkbaar is het erg lastig voor de Italiaanse kapitein om toe te geven dat hij even niet zo dapper was en zo snel mogelijk van het zinkende schip af wilde. En zo ridicuul als het excuus klinkt (ik viel per ongeluk in een reddingsboot), zo waar is het voor hem en zijn dorpsgenoten. En waarschijnlijk weten zij allemaal dat dat niet waar is. En dat weten is voldoende, dat hoeft verder niet expliciet gemaakt te worden. Nee, laat dat juist maar aan ons Nederlanders over!
Dirk Bannenberg
Trainer / adviseur Leiderschap en Organisatieontwikkeling
Reageren? d.bannenberg@boertiengroep.nl
Meer weten?
Wilt u meer weten over samenwerken met of leidinggeven aan verschillende culturen? Kijk dan eens bij de volgende trainingen: